Verslag NEMACC-symposium 2016

Waardering vastgoed en risicomanagement in het mkb centraal op NEMACC-symposium, van 13 oktober 2016.

de_zaal NEMACC 2016.jpg De zaal

Het is, zoals NEMACC-voorzitter Jochem Beekhuizen in zijn openingswoord aangaf, inmiddels al weer het vijfde symposium dat NEMACC (in zijn vijfjarig bestaan) organiseert. Het is bovendien een symposium dat een brede belangstelling geniet: ruim 500 accountants hebben zich voor dit symposium aangemeld. Dat ligt ongetwijfeld aan het karakter van NEMACC, als samenwerkingsverband van de NBA en de Erasmus Universiteit.

NEMACC

NEMACC streeft ernaar door middel van onderzoek te komen met praktische hulpmiddelen voor de mkb-accountant. In het verleden heeft dat tot een aantal interessante en praktische publicaties alsmede succesvolle symposia geleid. Ook de onderwerpen van vandaag (waardering vastgoed en ook risicomanagement) hebben weer veel accountants uit hun kantoor weten te lokken. 

Waardering van vastgoed

Het eerste onderwerp betreft de waardering van vastgoed. Drie inleiders wisselden elkaar tijdens de anderhalf uur durende presentatie af: Martin Hogendoorn, Matthias Stout en Nees de Vos.

Om  nog meer afwisseling in het programma te brengen, hadden de onderzoekers bovendien een groot aantal (veelal inventariserende) vragen in hun presentatie ingebouwd. Daardoor werd duidelijk dat de aanwezige accountants met name administratieve en samenstellingswerkzaamheden verrichten en veelal werkzaam zijn in een kantoor met maximaal 20 personen. Zij vormen daarmee precies de doelgroep waar NEMACC zich op richt.

Waarom zo belangrijk? 

Waarom is de waardering van vastgoed zo belangrijk? Het is in het mkb vaak de belangrijkste post op de balans. En mkb-accountants hebben daar, zo bleek uit de peiling met stemkastjes onder de bezoekers, in de praktijk vaak mee te maken. Dat maakt echter nog niet dat accountants ook feilloos de waarderingsregels weten toe te passen. Dat werd pijnlijk duidelijk toen de onderzoekers een aantal kennisvragen aan het publiek voorlegden. Minder dan de helft van de aanwezige accountants bleek het goede antwoord te geven. Het is blijkbaar niet eenvoudig om als mkb-accountant in het woud aan begrippen en mogelijkheden de juiste weg te vinden. Je moet helder voor de geest hebben wat de karakteristieken zijn van begrippen als vastgoed voor eigen gebruik en vastgoed als belegging. En wat de mogelijkheden, maar ook de beperkingen, zijn van het gebruik van de ozb-waarde, fiscale waarde, commerciële waarde, reële waarde, historische kostprijs en toekomstige kostprijs. Ook wanneer de accountant voor de waardebepaling een deskundige (zoals een taxateur) inschakelt, zal hij alert moeten blijven. Want heeft die deskundige wel de juiste uitgangspunten voor de taxatie gekozen? En sluiten die uitgangspunten aan bij de waarderingsgrondslag die in de jaarrekening wordt gebruikt?

Praktische handreiking

Gelukkig boden de onderzoekers de helpende hand. Niet alleen door middel van een heldere presentatie, maar ook door een praktische handreiking in de vorm van twee tools die op de website van NEMACC zijn terug te vinden. Om te beginnen is dat een lijst met tien concrete handvatten voor de accountant die zich moet buigen over het vraagstuk van vastgoedwaardering. Maar daarnaast hebben de onderzoekers ook een stroomschema opgesteld waarmee de mkb-accountant door middel van een aantal vragen wordt geleid naar de juiste waarderingsgrondslag. 

Risicomanagement voor het mkb

Vervolgens was het podium voor Remco Renes en Ruud Snoeker die in een duopresentatie ingingen op risicomanagement voor het mkb.

Reeds in de vorm van hun presentatie, een gesprek met de zaal, gaven zij aan wat de rode draad zou moeten zijn in risicoadvisering: een dialoog met de ondernemer. In de zes stappen die zij in (advisering over) risicomanagement onderscheiden, komen er drie tot stand in gesprek en overleg met de klant. Ook het uiteindelijke advies draagt daarvan de kenmerken. Veel van de aanwezige accountants gaven aan dat het adviestraject niet uitmondt in een stellig afgegeven accountantsoordeel maar in een gezamenlijk met de klant bereikt (en dus: gemeenschappelijk) beeld over het risicomanagement-situatie in het bedrijf van de klant. 

Risico van de mkb-ondernemer

Maar laten we bij het begin beginnen: wat is nu eigenlijk een risico voor de mkb-ondernemer? De onderzoekers omschrijven dit als al datgene wat de mkb-ondernemer kan verhinderen om zijn doelen te realiseren. Zij gaan daarbij uit van een "netto-benadering"; zij abstraheren dus van de risico's die al zijn afgevangen doordat de beheersingsmaatregelen reeds zijn ingebed in stelsel van interne beheersing van de organisatie. Dat is een efficiënte benadering. Maar geen garantie dat de accountant, samen met de ondernemer, alle relevante risico's in kaart weet te brengen. Daarom is het van belang om de zes stappen van de risicodialoog zorgvuldig te doorlopen (voorbereiding, risicogesprek, rapporteren, afstemming, uitvoering, evaluatie). Met name de tweede stap (het risicogesprek) vervult daarin een belangrijke rol. Ten behoeve van dit gesprek hebben de onderzoekers een werkschrift ontwikkeld waarin een groot aantal (open) vragen is opgenomen om (a) het risicobeleid in kaart te brengen, (b) de bedrijfsrisico's te inventariseren, (c) de werking van het risicobeheersingssysteem te toetsen, en (d) de evaluatie en bijsturing te beoordelen. Daarmee steunt dit werkschrift op de kwaliteitscirkel van Deming (plan, do, check, act). 

De presentatie sprak de aanwezigen aan: circa 70% is van plan de gepresenteerde methode zeker of zeer waarschijnlijk op korte termijn te gaan toepassen. Daarmee werd niet alleen onderstreept dat mkb-accountants invulling willen geven aan hun adviesfunctie, maar ook dat praktische hulpmiddelen (zoals aangereikt door NEMACC) hen daarbij op weg kunnen helpen.

 

Ruud-Snoeker.jpg Ruud Snoeker