Ontwikkelthema's

Werkveld Strategie & Bestuur

Maatschappelijke ontwikkeling: AI

AI-toepassingen zitten al in veel (finance-)toepassingen (ERP, BI, RPA) en is in toenemende mate onderdeel van bedrijfsprocessen. Mogelijke vragen en dilemma's zijn: in welke mate is vertrouwelijkheid geborgd voor zowel onderneming als data van andere stakeholders; in hoeverre is de betrouwbaarheid van processen gewaarborgd waar AI een grote rol speelt; wanneer is gebruik professioneel en zorgvuldig met inachtneming van privacy en auteursrechten?  

Professioneel werken met AI vraagt een kritische, reflectieve houding: ethische dilemma's, bias en technische beperkingen horen bij het dagelijks werk. Je deelt kennis, bespreekt casuïstiek en bewaakt wanneer automatisering ondersteunend is en wanneer de menselijke maat leidend blijft. 

Bestuurders, CFO's en MT-leden verkennen daarnaast de strategische impact van AI: investeringskeuzes, governance, datakwaliteit en eigendom, afhankelijkheid van leveranciers, en de effecten op mensen, duurzaamheid en toekomstige AI-regelgeving.  

Centrale vraag is: hoe richt jij verantwoorde AI-governance in én neem je jouw organisatie mee in dit leerproces?

Leeruitkomst AI

Het leerresultaat voor dit thema binnen het werkveld Strategie & Bestuur is:

De accountant beoordeelt de impact van AI op risicobeheersing, besluitvorming, governance en kwaliteitsbewaking binnen de organisatie.

Ontwikkelmatrix en leerdoelsuggesties AI

De ontwikkelmatrixt bied suggesties voor leerdoelen. Wellicht niet volledig, we willen je vooral ondersteunen met mogelijke leerdoelen. Jij kiest zelf of en aan welke leerdoelen je wilt werken en hoe je die passend maakt bij jouw leerbehoefte. Dat kan ook een leerdoel zijn dat niet in de ontwikkelmatrix staat vermeld.

Per domein vind je vijf suggesties voor leerdoelen. De drie ontwikkeldomeinen zijn: die van de individuele beroepsbeoefenaar, je verantwoordelijkheid binnen het team en – indien van toepassing – je verantwoordelijkheid voor de organisatie.

Competenties AI

Voor het werkveld Strategie & Bestuur zien we de volgende drie DNA-kerncompetenties als meest dominant of relevant voor het thema AI:

1. Professionele oordeels- en besluitvorming
   AI biedt snelheid en efficiëntie, maar roept ook vragen op over betrouwbaarheid, privacy en risico's. Deze competentie helpt financieel professionals en bestuurders om zorgvuldig te blijven afwegen: wanneer is inzet van AI passend en verantwoord? En wanneer is terughoudendheid nodig? Goed oordeelsvermogen zorgt voor transparante keuzes, ook in situaties waarin de technologie verleidelijk makkelijk lijkt.
2. Leiderschap en verantwoordelijkheid
   Het gebruik van AI vraagt om richting geven: zowel aan processen als aan mensen. Leiderschap betekent hier niet alles zelf weten, maar wél zorgen voor duidelijke kaders, ruimte voor reflectie en een cultuur waarin leren van toepassing centraal staat. Zo neem je verantwoordelijkheid voor technologie die steeds vaker impact heeft op besluitvorming en bedrijfsvoering.
3. Ethisch handelen
   Bij AI draait het niet alleen om wat technisch kan, maar vooral om wat wenselijk is. Ethisch handelen vraagt om alertheid op risico's voor privacy, transparantie, afhankelijkheid of bias. Deze competentie helpt om AI-keuzes te toetsen aan bredere waarden – niet alleen binnen de organisatie, maar ook met oog voor maatschappelijke belangen (waaronder duurzaamheidsvraagstuk) en publieke verantwoording.  

Ondersteunende informatie/leeractiviteiten AI

Voor je ontwikkeling op dit thema kunnen de ondersteunende informatie en leeractiviteiten hieronder je helpen. Ook hierin zijn we wellicht niet volledig. Leeractiviteiten vanuit de NBA werken we periodiek bij.

Persoonlijke ontwikkeling: DNA van de accountant

Het DNA bestaat uit verschillende competenties die de accountant in staat stelt om effectief te functioneren en te voldoen aan de eisen die de maatschappij en de wet- en regelgeving voor accountants aan de uitoefening van het beroep stelt. Een competentie beschrijft een specifieke verzameling van kennis, inzichten, vaardigheden en gedrag. Tijdens de opleiding worden accountants doordrongen van het belang van deze competenties.

Het ontwikkelthema DNA van de accountant is gekozen omdat het als nieuw element in de Verordening op de Beroepsprofielen 2025 is opgenomen. De NBA wil met de keuze van het DNA van de accountant als ontwikkelthema de doorlopende leerlijn en een leven lang leren onderstrepen.

Leeruitkomst DNA

Het leerresultaat voor dit thema binnen het werkveld Strategie & Bestuur is:

De accountant reflecteert op de samenhang en invulling van de kerncompetenties in de eigen professionele ontwikkeling. Waar nodig worden leerdoelen geformuleerd om het beroeps-DNA te versterken en in lijn te brengen met de maatschappelijke en professionele eisen van het vak. Deze leerdoelen worden vertaald naar passende ontwikkelactiviteiten binnen het persoonlijk PE-plan.

Ontwikkelmatrix en leerdoelsuggesties DNA

De ontwikkelmatrix biedt suggesties voor leerdoelen. Wellicht niet volledig, we willen je vooral ondersteunen met mogelijke leerdoelen. Jij kiest zelf of en aan welke leerdoelen je wilt werken en hoe je die passend maakt bij jouw leerbehoefte. Dat kan ook een leerdoel zijn dat niet in de ontwikkelmatrix staat vermeld.

Per domein vind je vijf suggesties voor leerdoelen. De drie ontwikkeldomeinen zijn: die van de individuele beroepsbeoefenaar, je verantwoordelijkheid binnen het team en – indien van toepassing – je verantwoordelijkheid voor de organisatie.

Competenties DNA

Voor het werkveld Strategie & Bestuur zien we de volgende drie DNA-kerncompetenties als meest dominant of relevant voor het thema DNA:

1. Ethisch handelen
   Bestuurlijke besluitvorming kent vaak spanningsvelden tussen organisatiedoelen, regelgeving en publieke belangen. Deze competentie ondersteunt het herkennen van belangenconflicten, het expliciteren van overwegingen en het bevorderen van een integere besluitvorming. Zo draagt de accountant in een strategische rol bij aan een cultuur van transparantie en verantwoordelijkheid.
2. Maatschappelijke oriëntatie
   Strategisch beleid kan niet los worden gezien van maatschappelijke verwachtingen rond duurzaamheid, technologie en publieke verantwoording. Deze competentie helpt om externe ontwikkelingen tijdig te signaleren en te vertalen naar inhoudelijke koers, risicomanagement en verantwoording. Daarmee blijft het beleid actueel, uitlegbaar en in verbinding met de omgeving.
3. Leiderschap en verantwoordelijkheid
   In het strategisch en bestuurlijk domein betekent leiderschap richting geven bij verandering en ruimte creëren voor professionele standaarden. Deze competentie helpt om eigenaarschap te nemen voor keuzes met lange termijn impact, om transparantie te bevorderen en om een werkcultuur te stimuleren waarin leren, aanspreken en reflectie vanzelfsprekend zijn.

Ondersteunende informatie/leeractiviteiten DNA

Voor je ontwikkeling op dit thema kunnen de ondersteunende informatie en leeractiviteiten hieronder je helpen. Ook hierin zijn we wellicht niet volledig. Leeractiviteiten vanuit de NBA werken we periodiek bij.

Vaktechnische kennis en kunde: Risicomanagement en -beleid

Accountants in beleidsmatige rollen moeten strategie, beleids- en besluitvorming onderbouwen met goed onderbouwd inzicht in strategische, operationele, compliance-, verslaggevings- alsook duurzaamheidsrisico's.

Van hen wordt verwacht dat ze afwegingen maken tussen bestuurbaarheid, betrouwbaarheid en verantwoording.

Ten aanzien van fraude heeft de (accountant)bestuurder de primaire verantwoordelijkheid dit te voorkomen.

Leeruitkomst Risico

Het leerresultaat voor dit thema binnen het werkveld Strategie & Bestuur is:

De accountant ontwikkelt zijn vermogen om risico's in strategie, beleid en besluitvorming te signaleren, te duiden en te vertalen naar beheersmaatregelen met aandacht voor governance-principes, ketenvertrouwen, externe onzekerheden en continue reflectie op effectiviteit.

Ontwikkelmatrix en leerdoelsuggesties Risico

De ontwikkelmatrix biedt suggesties voor leerdoelen. Wellicht niet volledig, we willen je vooral ondersteunen met mogelijke leerdoelen. Jij kiest zelf of en aan welke leerdoelen je wilt werken en hoe je die passend maakt bij jouw leerbehoefte. Dat kan ook een leerdoel zijn dat niet in de ontwikkelmatrix staat vermeld.

Per domein vind je vijf suggesties voor leerdoelen. De drie ontwikkeldomeinen zijn: die van de individuele beroepsbeoefenaar, je verantwoordelijkheid binnen het team en – indien van toepassing – je verantwoordelijkheid voor de organisatie.

Competenties Risico

Voor het werkveld Strategie & Bestuur zien we de volgende drie DNA-kerncompetenties als meest dominant of relevant voor het thema Risicomanagement en -beleid:

1. Professionele oordeels- en besluitvorming
   Bestuurlijke rollen vragen om goed onderbouwde afwegingen tussen bestuurbaarheid, betrouwbaarheid en verantwoording. Als accountant in dit werkveld moet je risico's kunnen inschatten en daarover doordachte besluiten nemen. Dit vraagt om strategisch en analytisch denken, logische redenering en het hanteren van een professioneel-kritisch kader in een bestuurlijke context. Het vraagt een integrale aanpak; 'tone-at-the-top' en 'walk-the-talk'. Professioneel-kritische oordeels- en besluitvorming vraagt tevens om transparantie richting stakeholders en het actief versterken van vertrouwen tussen bestuur, toezicht en maatschappij.
2. Maatschappelijke oriëntatie
   Strategische keuzes hebben maatschappelijke impact. De accountant in deze rol moet bewust zijn van maatschappelijke ontwikkelingen, verwachtingen en implicaties van besluitvorming. Dit vraagt om een brede oriëntatie, inclusief het herkennen van maatschappelijke risico's en het meewegen van het algemeen belang bij strategische besluiten.
3. Leiderschap en verantwoordelijkheid
   Als bestuurder draag je eindverantwoordelijkheid voor risicomanagement, inclusief fraudepreventie. Dit vereist eigenaarschap, het tonen van voorbeeldgedrag en het stimuleren van risicobewustzijn in de organisatie. Leiderschap is nodig om risicodiscussies te agenderen, moeilijke beslissingen te nemen en verantwoording af te leggen over keuzes. Effectief leiderschap stimuleert daarnaast een lerende organisatie waarin risico's openlijk worden besproken, ervaringen worden gedeeld en verbeteringen actief worden doorgevoerd.

Ondersteunende informatie/leeractiviteiten Risico

Voor je ontwikkeling op dit thema kunnen de ondersteunende informatie en leeractiviteiten hieronder je helpen. Ook hierin zijn we wellicht niet volledig. Leeractiviteiten vanuit de NBA werken we periodiek bij.