Organisaties slaan alarm over ‘criminele snelweg van hypotheekfraude’

Criminelen weten met vervalste inkomensgegevens hypotheken te krijgen en gebruiken woningen vervolgens voor witwassen en andere illegale activiteiten, zo stelt de coalitie in een gezamenlijke brief aan de formerende partijen. 

Door steeds overtuigender vervalsingen worden onder meer banken, makelaars en notarissen misleid, met directe gevolgen voor de leefbaarheid: starters verdwijnen uit de markt, buurten veranderen en financiële risico’s nemen toe. De fraude volgt een vaste route en door gebrekkige wetgeving en beperkte informatie-uitwisseling blijft ingrijpen nu vaak uit. Hypotheekfraude ondermijnt daarmee de woningmarkt en biedt criminelen allerlei voordelen om hun illegale vermogen wit te wassen. 

De NBA schetst samen met de Nationale Politie, de Kamer van Koophandel (KVK), de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie, de Nederlandse Vereniging van Banken, NVM Wonen, Nederlands Register Vastgoedtaxateurs, Vastgoed Nederland, Stichting Fraudebestrijding Hypotheken en de gemeente Zaandam, in de brief de volledige criminal journey van hypotheekfraude: van het oprichten en inschrijven van schijnondernemingen en misbruik van het Handelsregister, via vervalste inkomens- en vermogensgegevens bij financieringsaanvragen, tot het behoud van vastgoed, zelfs na een strafrechtelijke veroordeling.

Pakket aan maatregelen

De partijen roepen in hun beleidswensenbrief op tot een samenhangend pakket aan maatregelen om deze criminele snelweg af te sluiten. De organisaties bevelen aan om de positie van poortwachters, zoals notarissen, makelaars/taxateurs en accountants te versterken, inclusief betere bescherming en wettelijke mogelijkheden voor onderlinge informatie-uitwisseling, invoering van het initiatiefwetsvoorstel Centraal Aandeelhoudersregister (CAHR) en een hit/no-hit-systeem. 

Ook moeten effectieve inkomens- en fraudecontroles mogelijk worden, door hypotheekverstrekkers gecontroleerde toegang te geven tot inkomensgegevens opgegeven bij de Belastingdienst, met automatische signalen bij ongebruikelijke wijzigingen.

Betere herkenbaarheid van accountants

Verder pleiten de partijen voor een betere herkenbaarheid van accountants (AA/RA) ingeschreven in het accountantsregister, voor het instellen van wettelijke kwaliteitsnormen en controlemechanismen voor makelaars en mogelijkheden voor de KVK om twijfelachtige inschrijvingen te weigeren.

Door repressie en samenwerking te verbeteren kan hypotheekfraude sneller worden opgespoord en aangepakt. Dat vraagt om betere informatie-uitwisseling tussen politie, Belastingdienst, gemeenten en financiële instellingen, aldus de coalitie. De keten wil samen met de wetgever werken aan verdere uitwerking en implementatie van de voorgestelde maatregelen.