• Mens

Op zoek naar talent: de arbeidsmarkt voor accountants in cijfers

Personeel-lichtgroen-3.jpg

De accountancysector staat, net als veel andere sectoren, voor een grote uitdaging om voldoende medewerkers aan te trekken en aan zich te binden. De vraag naar medewerkers is groter dan het aanbod. Onderdeel van de uitdaging is ervoor zorgen dat het beroep een aantrekkelijke carrièrekeuze is voor jonge mensen, om zo een stabiele instroom in het beroep te krijgen en deze mensen ook te behouden.

21 januari 2020

Sterk merk

In 2018 heeft de NBA de Vernieuwingsagenda vastgesteld. Daarin wordt de koers voor de komende jaren uitgezet, met als doel een beroep dat ook in de toekomst gezaghebbend, maatschappelijk relevant en van onomstreden kwaliteit is. Een van de pijlers van de agenda is het thema 'Sterk merk': een beroep met een positieve uitstraling en krachtige reputatie, als stimulans voor de aanwas van jonge accountants.

Daarvoor zet de NBA in op een communicatiestrategie die moet zorgen voor het verbeteren van de reputatie van het beroep en een 'zichtbaar profiel', zodat duidelijk is waar accountants voor staan en wat van hen mag worden verwacht.

Daarbij is het essentieel dat de sector inzicht heeft in de arbeidsmarkt voor accountants. Hoeveel vraag is er precies en hoe ontwikkelt de instroom in het beroep zich? Daarom werkt de NBA samen met onderwijsinstellingen, accountantskantoren en bedrijfsleven aan het inzichtelijk maken van de arbeidsmarkt. Zo kunnen betrouwbare prognoses worden opgesteld en kan de sector voorsorteren op ontwikkelingen.

In dit eerste deel van een serie publicaties kijken we naar de 'harde cijfers' over de arbeidsmarkt. Met behulp van data uit verschillende bronnen is vraag en aanbod in beeld gebracht. Dit geeft onder andere inzicht in de arbeidsmarkt'funnel': de in- en uitstroomcijfers van opleiding en beroep.

In het voorjaar van 2020 zoomen we vervolgens in op de verschillende opleidings- en carrièrestappen en kijken we onder meer naar verschuivingen in de gevraagde competenties en profielen, investeringen van accountantskantoren in opleidingen van medewerkers en de kantoren als kweekvijver van financieel talent voor het bedrijfsleven.

Vraag

De NBA brengt al een aantal jaren de vraag naar accountants en financials in beeld. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van vacaturedata van Jobdigger. Het gaat dan om vacatures die gepubliceerd zijn via openbare bronnen en waarbij gevraagd wordt naar accountants en andere financiële experts. Onderstaande grafiek geeft specifiek de vraag naar accountants weer in de periode 2016-2019.

Gepubliceerde vacatures accountancyfuncties

Bron: Jobdigger

De cijfers geven vooral inzicht in de trend, omdat het lastig is het absolute aantal openstaande vacatures te meten. Zo kan het voorkomen dat dezelfde vacatures op meerdere websites worden geplaatst, waardoor dubbeltelling mogelijk is. Aan de andere kant werven accountantskantoren studenten en net afgestudeerden ook direct door middel van zogenoemde 'campus recruitment' en worden meerdere starters geworven onder één vacature, en die cijfers verschijnen niet in de vacaturedata. Daarom kijken we in het volgende artikel van deze serie ook naar deze vorm van werving bij de grote accountantsorganisaties.

Ondanks dit voorbehoud is de trend wel duidelijk: uit de cijfers blijkt dat de vraag naar accountants begin 2018 piekte, maar structureel hoog blijft. Zo werden in het vierde kwartaal van 2019 in totaal bijna 3000 vacatures geteld: bijna 2250 vacatures waarin werd gevraagd naar assistent-accountants, ruim 500 vacatures voor accountants en 173 voor leidinggevende accountants.

Van de financieel experts die in 2019 werden gevraagd, is de assistent-accountant het populairst. Bijna een derde (32,6%) van alle vacatures was gericht op assistent-accountants, gevolgd door diverse controllersrollen. Op de vijfde plaats komen we de ervaren accountant tegen.

Meest gevraagde financieel expert-functies

Bron: Jobdigger, gepubliceerde vacatures

Aanbod: de arbeidsmarktfunnel

In de arbeidsmarkt'funnel' is te zien hoe de instroom in het accountantsberoep zich in de loop der jaren ontwikkelt. Hierin zijn de verschillende fases aangegeven die een aankomend accountant doorloopt voordat inschrijving in het AA/RA-register mogelijk is.

In de eerste grafiek zien we het aantal jongeren dat ingeschreven staat aan een HBO- of WO-opleiding accountancy en ter vergelijking het aantal economie-studenten. Voor de duidelijkheid: het gaat hier dus niet alleen om de nieuw ingeschreven studenten, maar om alle jaarlagen in totaliteit.

In de tweede grafiek zien we van links naar rechts achtereenvolgens:

  • Het aantal afgestudeerden aan HBO/WO-opleidingen accountancy.
  • Na afronding van de HBO/WO-studie volgt het post-HBO/WO-deel, dat bestaat uit een theoretisch deel en de praktijkopleiding.
  • Een afgestudeerde kan zich vervolgens inschrijven als accountant (AA of RA) in het NBA-ledenregister.

Arbeidsmarktfunnel accountancy

* Aantal afgestudeerden voor 2018 nog niet bekend.

Bronnen:

- Totaal aantal ingeschreven studenten economie en accountancy: door JADS bewerkte DUO-data
- Aantal afgestudeerden HBO/WO Accountancy: DUO
- Post-HBO/WO Accountancy (theoretisch): Commissie Eindtermen Accountancy (CEA) o.b.v. data ACSVAAC**/PWA
- Afgestudeerden Praktijkopleiding: NBA
- Inschrijvingen register NBA: NBA

** Gebaseerd op instellingen die per 1 januari 2019 over een aanwijzing voor post-initieel onderwijs beschikten.

Uit de funnel blijkt dat het aantal inschrijvingen van nieuwe accountants relatief stabiel is. Aangezien het aantal inschrijvingen het aantal uitschrijvingen overtreft groeit het ledenaantal van de NBA de afgelopen jaren licht.

Het aantal studenten en afgestudeerden van de post-HBO- of post-WO-opleidingen accountancy laat weliswaar fluctuerende cijfers zien, maar gemiddeld is daar het beeld eveneens stabiel of zelf soms positief te noemen, zoals bij het aantal studenten dat het theoretische deel afrondt.

Bij de studenten en afgestudeerden aan HBO/WO-accountancyopleidingen dienen zich de eerste punten van instroomzorg aan. Het aantal afgestudeerden is nog stabiel maar het aantal studerenden (over alle jaarlagen) laat een lichte krimp zien. Ook neemt de populariteit van accountancy iets af ten opzichte van andere economische studies.

De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) sprak in december 2019 haar zorg uit over het dalend potentieel aan nieuwe accountants. Uit nieuwe cijfers, zoals de DUO-cijfers die in de loop van het eerste kwartaal bekend worden, zal moeten blijken of deze neerwaartse trend zich voortzet.