NBA-handreiking 1152: Rechtmatigheidsverantwoording in het kader van de controle van de jaarrekening van decentrale overheden
De NBA heeft op 10 april 2026 een nieuwe NBA-handreiking over rechtmatigheidsverantwoording in het kader van de controle van de jaarrekening van decentrale overheden gepubliceerd. NBA-handreiking 1152 geeft hierover nadere uitleg.
Achtergrond
Per 1 januari 2023 is de Wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden, waarin de rechtmatigheidsverantwoording voor gemeenten, provincies en waterschappen is opgenomen. Voor de verdere uitwerking zijn het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Waterschapsbesluit in 2025 gewijzigd.
NBA-handreiking 1152 Rechtmatigheidsverantwoording in het kader van de controle van de jaarrekening van decentrale overheden ondersteunt leden die de jaarrekening van decentrale overheden controleren. De handreiking is langs de lijnen van de controlestandaarden opgezet en biedt de accountant concrete handvatten bij de controle van de getrouwheid van de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording.
Getrouwheid van de jaarrekening
Het BBV bevat het verslaggevingskader voor de jaarrekening van gemeenten en provincies en hun gemeenschappelijke regelingen. Het Waterschapsbesluit bevat het verslaggevingskader voor de jaarrekening van waterschappen en gemeenschappelijke regelingen.
In het aangepaste BBV en Waterschapsbesluit is de rechtmatigheidsverantwoording een verplicht onderdeel in de jaarrekening, waarin het dagelijks bestuur richting de eigen volksvertegenwoordiging aangeeft welke rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden ten aanzien van de financiële rechtmatigheid zijn opgetreden.
In het aangepaste BBV en Waterschapsbesluit is geregeld dat de accountant in de controleverklaring bij de jaarrekening uitsluitend nog een getrouwheidsoordeel afgeeft dat ook ziet op de rechtmatigheidsverantwoording.
Financiële rechtmatigheid van specifieke uitkeringen
Op basis van de Gemeentewet en Provinciewet controleert de accountant tevens de financiële rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen, als bedoeld in artikel 17 Financiële-verhoudingswet. De accountant rapporteert de uitkomsten van deze controle in een afzonderlijke paragraaf in de controleverklaring.
Financiële rechtmatigheid subsidieregelingen Waterschappen
Waterschappen kennen geen specifieke uitkeringen maar subsidieregelingen. In de Waterschapswet is verantwoording over de financiële rechtmatigheid van deze subsidieregelingen via de jaarrekening niet ingeregeld. Het Ministerie van I&W ontwikkelt een verantwoordings- en controleprotocol voor een separate subsidieverantwoording en accountantscontrole van de financiële rechtmatigheid van de subsidieregelingen.
Intrekking NBA Alert 48 Accountantscontrole decentrale overheden 2024
NBA Alert 48 behandelt de invloed van imperfecte regelgeving op de accountantscontrole en oordeelsvorming over de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening 2024 van gemeenten en provincies. De regelgeving is in 2025 aangepast en uitgewerkt in NBA-handreiking 1152, zodat NBA Alert 48 wordt ingetrokken.
Intrekking NBA-handreiking 1139 De met governance belaste personen bij gemeenten
NBA-handreiking 1139 legt uit hoe de accountant invulling kan geven aan de vereiste communicatie met de met governance belaste personen in de gemeentelijke context. Door de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording zijn verantwoordelijkheden anders geregeld. Hierdoor is de NBA-handreiking 1139 achterhaald en wordt ingetrokken.