Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)

Wat is de CSRD-richtlijn?

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een EU-richtlijn die voorschrijft dat bepaalde grote ondernemingen en financiële instellingen verplicht worden in hun bestuursverslag te rapporteren over hun impact op milieu-aspecten en HR- en sociale aspecten, oftewel mens en milieu. Ook zullen deze ondernemingen moeten rapporteren of er duurzaamheidsaspecten zijn die een significante impact kunnen hebben op de waarde van de onderneming. Daarnaast zal ook gerapporteerd worden over de governance, waaronder verantwoordelijk ondernemingsbestuur en verantwoordelijkheid in de keten (due diligence).  

Bij de rapportage in het bestuursverslag zal assurance moeten worden verstrekt met een beperkte mate van zekerheid.  

De richtlijn is bedoeld om, zowel voor investeerders als voor andere belanghebbenden, meer transparantie over de duurzaamheidsprestaties van organisaties te creëren. Ook voor organisaties die al rapporteren over duurzaamheidsprestaties kan de kwaliteit en relevantie van duurzaamheidsinformatie verbeteren.

Wat is de Omnibus-richtlijn? 

Op 26 februari heeft de Europese Commissie een versimpeling van CSRD en een aantal andere richtlijnen voorgesteld in het Omnibuspakket I. Het Europese Parlement heeft na een aantal aanpassingen in december 2025 ingestemd met het voorstel. Op 18 maart 2026 is de Omnibus definitief in werking getreden. Het Omnibuspakket heeft met name de reikwijdte van CSRD flink ingeperkt en de verplichting om op termijn assurance met redelijke mate van zekerheid te verstrekken laten vervallen. Op deze pagina staan de verplichtingen benoemd op basis van de CSRD en Omnibus samen, tenzij anders vermeld. 

Wat is het geldende wetgevend kader? 

De CSRD is op 5 januari 2023 in werking getreden. Omdat sprake is van een Europese richtlijn, zal de CSRD pas in Nederland in werking treden als de richtlijnbepalingen in de Nederlandse wet zijn opgenomen. Het is nog niet bekend wanneer de implementatiewetgeving definitief wordt en CSRD ook in Nederland in werking treedt.   

Ook de Omnibusrichtlijn zal pas in Nederland in werking treden als de richtlijnbepalingen in de Nederlandse wet zijn opgenomen. Het is nog niet bekend wanneer de implementatiewetgeving definitief wordt en CSRD en de Omnibus ook in Nederland van kracht zal zijn. 

Sommige bepalingen van CSRD hebben een werking met terugwerkende kracht naar boekjaar 2024 en 2025 toe. De NBA heeft met andere stakeholders gezorgd dat deze terugwerkende kracht bepaling via een reparatieclausule zo min mogelijk gevolgen hebben voor de CSRD-plichtige ondernemingen. 

Tot de invoering van de CSRD en Omnibus zijn organisaties van openbaar belang (zoals bedoeld in artikel 398 lid 7 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek) met meer dan 500 medewerkers verplicht om te rapporteren over duurzaamheidsinformatie in lijn met het Besluit Bekendmaking Niet-Financiële Informatie (NFRD).

Welke ondernemingen worden rapportageplichtig onder CSRD?

De reikwijdte van ondernemingen die aan CSRD en Omnibus moet voldoen is als volgt: 

1) De Omnibuswetgeving bevat een lidstaatoptie om organisaties van openbaar belang die vanaf boekjaar 2027 niet meer rapportageplichtig zijn onder CSRD, al vanaf boekjaar 2025 vrij te stellen van de rapportageplicht. De Minister van Financiën heeft in een kamerbrief benoemd dat deze lidstaatoptie mogelijk in Nederland zal worden gebruikt. 

Wat zijn de ESRS (European Sustainability Reporting Standards)?

De CSRD verplicht om als verslaggevingsstelsel de European Sustainability Reporting Standards te gebruiken bij de duurzaamheidsrapportage. De ESRS zijn door de European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) opgesteld en op 31 juli 2023 goedgekeurd. Via een gedelegeerde handeling zijn de ESRS daarna van kracht geworden in Europa.  

De Omnibus verplicht de Europese Commissie om versimpelde ESRS-standaarden op te stellen. De European Financial Reporting Advisory Group (EFRAG) heeft daarom een nieuwe set ESRS-standaarden ontwikkeld: ESRS set 2 of de versimpelde ESRS (ESRS simplified). 

Deze ESRS set 2 is momenteel onder review van de Europese Commissie. De Europese Commissie kan nog aanpassingen aanbrengen en daarna de ESRS set 2 als gedelegeerde handeling aan het Europese Parlement en de Raad van Europa aanbieden ter goedkeuring.

De ESRS benoemen de volgende duurzaamheidsonderwerpen om over te rapporteren:

Wat betekent  de CSRD voor accountants?

Accountants kunnen in verschillende rollen te maken krijgen met de CSRD en daar een bijdrage aan leveren. De belangrijkste gevolgen van CSRD voor accountants zijn de volgende:

Accountant in business & management

Vanuit de eigen rol bijdragen om te zorgen dat ondernemingen klaar zijn om te rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties. 

Interne accountants

Voor interne accountants kan het duurzaamheidsbeleid, duurzaamheidsprestaties en duurzaamheidsrapportage onderdeel worden van het internal audit proces. 

Openbaar accountants

Openbaar accountants verstrekken ESG assurance bij CSRD-plichtige klanten. 

Mkb-accountants

Het mkb heeft niet gelijk een rapportageplicht, maar de verwachting is dat ook aan mkb-ondernemingen steeds vaker informatie over duurzaamheidsprestaties zal worden gevraagd, zoals voor CSRD-plichtige klanten, bij een financieringsaanvraag of een offertetraject. Daarnaast leidt de toenemende hoeveelheid aan regelgeving ten aanzien van verduurzaming tot specifieke vragen van klanten over de optimale manier om die verduurzaming als organisatievorm te geven. De MKB-accountant kan daarbij een aanjager en steunpilaar zijn voor de ondernemer. 

Overheidsaccountants

In de publieke sector is de vraag of de ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving voor grote ondernemingen zal worden doorvertaald naar de verantwoordingen van publieke sector ondernemingen en is het daarom soms ver van het bed. Tegelijkertijd geldt voor overheidsaccountants dat verslag leggen over duurzaamheidsprestaties ook in de publieke sector belangrijk is. De accountant kan daarbij het gesprek over duurzaamheidsprestaties en -rapportage starten en blijvend agenderen. 

Ook kan een accountant wijzen op innovatieve initiatieven zoals duurzaamheidsrapportages voor gemeenten door de Coalition of the Willing.