Werkconferentie Duurzaamheidsverslaggeving & Assurance

Tijdens deze derde Werkconferentie bouwen we samen met vakgenoten en stakeholders verder aan betrouwbare én relevante duurzaamheidsinformatie. Deze dag (10.00-17.00 uur) draait om het uitwisselen van nieuwe kennis en ervaring. Wat leren we van het tweede jaar waarin ondernemingen een CSRD-jaarverslag hebben uitgebracht en van de assurance hierbij? Hoe kunnen bedrijven - en hun accountants - zich voorbereiden die vanaf boekjaar 2027 CSRD-plichtig zijn? Wat zijn na alle wijzigingen in Europese en Nederlandse wetgeving nu de huidige verplichtingen? Wat levert vrijwillig rapporteren op voor kleinere organisaties en hoe zien de recentste verslaggevings- en assurance-standaarden eruit?

In diverse deelsessies zoomen we in op specifieke onderwerpen zoals de aangepaste ESRS, de VSME (toekomstig: VSRS) en ISSA 5000, naast uiteraard best practices, AI en thema’s als biodiversiteit, circulariteit en (de hieraan verbonden) financiële risico’s. In drie rondes ga je in deze deelsessies zowel vaktechnisch als praktijkgericht met elkaar in gesprek.

In deze onzekere tijden is de noodzaak om vooruit te kijken voor ondernemingen belangrijker dan ooit. Wil je toekomstige vereisten en verplichtingen een stap voor zijn? Je duurzaamheidsrapportage strategisch inzetten voor een toekomstbestendige onderneming? Starten met rapportage voor je ketenpartners? Wil je je kennis vergroten van duurzaamheidsverslaggeving en assurance?

Kom dan naar deze Werkconferentie van de NBA in samenwerking met de Raad voor de Jaarverslaggeving, op maandag 14 september aanstaande bij het NBC in Nieuwegein. Aan deelname zijn geen kosten verbonden.

Programma

• 09.00 | Inloop
• 10.00  | Opening en kennismaking door Eva Eijkelenboom (RJ) en Usha Ganga (NBA)
• 10.20  | In gesprek met Bianca de Jong-Muhren (voorzitter NBA) en Gerard van Santen (voorzitter RJ) over de laatste ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheidsverslaggeving en assurance en de gevolgen daarvan voor rapporterende ondernemingen en accountants.
• 11.00 | Zaalwissel  
• 11.15   | Ronde 1 deelsessies
• 12.15  | Lunch
• 13.15  | Ronde 2 deelsessies
• 14.15  | Zaalwissel
• 14.30 | Ronde 3 deelsessies
• 15.30 | Theepauze
• 16.00 | Plenair slotdeel, met onder anderen Willem Schramade over integrale waarde en de ‘future-proof-ratio’ en een paneldiscussie onder leiding van Wim Bartels (Deloitte) over de visie op de toekomst van duurzaamheidsverslaggeving en assurance. Panelleden zijn VU-hoogleraar Arjan Brouwer (PwC), NBA-bestuurslid Nienke Buerman (EY) en emeritus hoogleraar Dick de Waard (RuG).
• 16.50 | Afsluiting
• 17.00 | Netwerken en tijd voor een drankje

Programma deelsessies

Inhoud deelsessies

Ronde 1 | 11.15-12.15 uur

1. ESRS for third countries – RJ
   EFRAG publiceerde in juli 2026 de ESRS voor ondernemingen uit landen buiten de EU die CSRD-plichtig zijn. Wat betekent deze nieuwe standaard voor deze ondernemingen? Welke informatie moeten zij publiceren, op welke ondernemingen is de standaard van toepassing en welke politieke stappen zijn nog nodig voordat deze definitief in werking treedt? In deze sessie neemt de Raad voor de Jaarverslaggeving (RJ) je mee in de nieuwe standaard en de gevolgen voor de praktijk.

2. Samenstelverklaring bij de VSME (VSRS)
   Kun je een samenstelverklaring afgeven bij een VSME-rapportage en is Standaard 4410 daarvoor bruikbaar? Erik-Jan Kreuze en Danniek Tuinstra van Afier Accountants delen de uitkomsten van een NBA-project naar deze vragen. Ze bespreken de toepassing van 4410 in een duurzaamheidscontext en laten zien wat ervaringen met onder meer ketenanalyse, dubbele materialiteitsanalyse (DMA) en het waardecreatiemodel kunnen betekenen voor VSME-dienstverlening. Ook komt aan bod welke elementen uit de ESRS en COS 3810N daarbij bruikbaar zijn.

3. Circulaire Accounting – sturen op toekomstige waarde
   Circulaire bedrijfsmodellen stellen accountants voor nieuwe financiële vragen. Hoe maak je restwaarde, hergebruik, retourstromen en ketenrisico’s zichtbaar in besluitvorming en verslaggeving? Aan de hand van een praktische casus verkennen Diane Zandee van Nyenrode Business Universiteit en Marleen Janssen Groesbeek van Avans Hogeschool hoe Circulaire Accounting kan helpen bij het beoordelen van circulaire businessmodellen. Je ontdekt welke informatie, aannames en ketenafspraken nodig zijn om circulaire waarde financieel te onderbouwen.

4. Van Wave 1 naar Wave 2: de belangrijkste lessen uit de eerste CSRD-assurance-opdrachten
   De eerste assurance-opdrachten bij CSRD-duurzaamheidsverslaggeving hebben waardevolle praktijkervaring opgeleverd. Wat hebben accountants geleerd en waar moet je op letten bij een eerste assurance-opdracht voor vrijwillige of verplichte duurzaamheidsverslaggeving? Ron Horsmans van Forvis Mazars en ervaren leden van de NBA-werkgroep ESG-assurance bespreken de belangrijkste inzichten en valkuilen uit de praktijk. Ook is er volop gelegenheid om je eigen vragen over assurance bij duurzaamheidsverslaggeving voor te leggen.

5. Twee jaar CSRD-jaarverslagen inclusief sociale standaarden: opvallende inzichten
   Wat leren twee jaar CSRD-jaarverslagen ons over de duurzaamheidsprestaties van ondernemingen? Usha Ganga, themaregisseur duurzaamheid bij de NBA, bespreekt opvallende inzichten, met speciale aandacht voor de sociale ESRS-standaarden S1 tot en met S4. Hoe rapporteren bedrijven over hun werknemers en werkgeverschap, en over werkenden in hun waardeketen? Ook wordt de vertaalslag gemaakt naar niet-CSRD-plichtige ondernemingen en komen recente ontwikkelingen rond de Corporate Sustainability Due Diligence Directive en de Forced Labour Regulation aan bod.
   
   

Ronde 2 | 13.15-14.15 uur

1. Update sustainability-wetgeving in Europa en Nederland: impact voor Wave 1 en 2
   De Europese en Nederlandse regelgeving voor duurzaamheidsverslaggeving blijft in beweging. In deze sessie neemt Erik Boonen, senior manager bij PwC, je mee in de meest recente ontwikkelingen rondom de CSRD, de herziene ESRS en de Nederlandse implementatie daarvan. Daarbij staat hij stil bij de actuele status van wet- en regelgeving, de relevante tijdlijnen en de gevolgen voor ondernemingen die nu of in de komende jaren onder de CSRD-rapportageverplichtingen vallen. Wat betekenen deze ontwikkelingen concreet voor Wave 1- en Wave 2-ondernemingen? Tot slot werpt Erik een brede blik op de rol van AI en sustainability.

2. ISSA 5000 – de nieuwe internationale standaard voor assurance bij duurzaamheidsinformatie
   Vanaf verslagperioden die aanvangen op of na 15 december 2026 geldt ISSA 5000 voor assurance-opdrachten bij duurzaamheidsinformatie. Roy Linthorst van EY neemt je mee in de opzet van deze nieuwe internationale standaard en bespreekt belangrijke aandachtspunten, zoals materialiteit, de diepgang van werkzaamheden en foutevaluatie. Voor assurance bij ESRS-duurzaamheidsverslaggeving wordt een Europese standaard ontwikkeld, maar deze zal naar verwachting sterk op ISSA 5000 lijken. Deze sessie biedt daarmee een goede basis om je op de nieuwe assurancepraktijk voor te bereiden.

3. Biodiversiteit: het natuurtransitieplan
   Biodiversiteit staat bij veel ondernemingen op de agenda, maar een concreet actieplan voor natuurgerelateerde impacts, afhankelijkheden en risico’s ontbreekt vaak nog. Verzekeraar a.s.r. breidde haar Climate Transition Plan in 2026 uit met natuur. Esther Egeter, corporate sustainability manager van a.s.r. vertelt over de ambitie en strategie van a.s.r. voor natuur en laat zien hoe deze een plek hebben gekregen in het Climate and Nature Transition Plan. Ook bespreekt zij hoe a.s.r. is omgegaan met de CSRD-rapportagevereisten voor natuurtransitieplannen.

4. Van duurzaamheidsdoel naar dagelijkse sturing
   Net zero in 2050, maar waar stuur je morgen op? Jessica Boekhoudt van Data for Better laat zien hoe je strategische duurzaamheidsdoelstellingen omzet in tussendoelen, KPI’s en concrete stuurinformatie. Hoe vertaal je bijvoorbeeld een CO₂-doel naar bedrijfsonderdelen, producten of leveranciers? En hoe benut je de groeiende hoeveelheid duurzaamheidsdata uit onder meer CSRD, EUDR en PPWR niet alleen voor rapportage en compliance, maar juist voor betere beslissingen? Aan de hand van praktische voorbeelden ontdek je hoe duurzaamheid onderdeel kan worden van de dagelijkse financiële en operationele sturing.
   
   

Ronde 3 | 14.30-15.30 uur

1. Aanpassingen ESRS naar aanleiding van Omnibus
   Op 3 juli 2026 publiceerde de Europese Commissie de aangepaste ESRS-standaarden. Wat is er veranderd ten opzichte van de eerdere standaarden en wat betekent dat voor de CSRD-duurzaamheidsverslaggeving over boekjaar 2026 en daarna? Wim Bartels, partner bij Deloitte en lid van de EFRAG Sustainability Reporting Board, zet de oude en nieuwe ESRS naast elkaar en neemt je mee in de belangrijkste wijzigingen en de gevolgen daarvan voor de praktijk.

2. De Rijksoverheid: impactgericht rapporteren
   Hoe ontwikkelt duurzaamheidsverslaggeving binnen de Rijksoverheid zich van verantwoording afleggen naar actief sturen op resultaten? De Auditdienst Rijk presenteert een denkmodel voor impactgerichte duurzaamheidsverslaggeving, met aandacht voor impact, materialiteit en de samenhang tussen beleid en bedrijfsvoering. De Algemene Rekenkamer laat zien hoe duurzaamheidsinformatie via haar recent gelanceerde dashboard wordt benut voor analyse, monitoring en publieke verantwoording. Sprekers Robert Vogelsang van de Auditdienst Rijk en Martin Dees van de Algemene Rekenkamer verbinden de inzichten aan de praktijk van overheidsorganisaties.

3. Praktijkvoorbeelden toepassing VSME (VSRS)
   Hoe pas je de Voluntary Sustainability Reporting Standards (VSRS), voorheen VSME, in de praktijk toe? Joke Rigter, voorzitter van het Platform Duurzaam Ondernemen van SRA en partner bij Ex-Nihilo, bespreekt concrete voorbeelden en cases. Welke aanpak werkt, waar ontstaan lastige afwegingen en hoe sluit de VSRS aan op de informatiebehoefte van ondernemers en andere stakeholders? In deze interactieve sessie denk je mee over praktijksituaties, deel je eigen inzichten en verken je waar de accountant toegevoegde waarde kan bieden.

4. Financiële duurzaamheidsrisico's en de jaarrekening
   Duurzaamheidsrisico’s werken steeds nadrukkelijker door in financiële risico’s. Banken, verzekeraars en afnemers herprijzen bijvoorbeeld CO₂-, overstromings- en hitterisico’s. De gevolgen kunnen uiteindelijk zichtbaar worden in gebruiksduur, voorzieningen, prognoses en de continuïteitsveronderstelling. Zijn die financiële gevolgen voldoende verwerkt in de jaarrekening? Tülay Gedik (Kriton), Albert-Jan Knol (BDO) en Wim Nienhuis (Cooperate Green) verkennen deze vraag in een interactieve sessie vanuit de werkgroep die werkt aan een NBA-brochure over financiële duurzaamheidsrisico’s. De inzichten uit de sessie dienen tevens als input voor deze brochure.