Nieuwe eindtermen voor de accountantsopleidingen

De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) heeft onlangs nieuwe eindtermen vastgesteld voor de theoretische opleidingen en voor de praktijkopleidingen tot AA en RA. De nieuwe eindtermen gaan gelden voor studenten die nog moeten beginnen met hun (praktijk)opleiding.

Voor de huidige (praktijk)opleidingen heeft de CEA een overgangsregeling vastgesteld. Als je nu bezig bent met de praktijkopleiding kun je deze de komende jaren nog volgens de huidige eindtermen afronden, maar er komen eerder ook mogelijkheden om over te stappen naar het nieuwe opleidingsmodel. Het opleidingsmodel met de nieuwe eindtermen kan in het nieuwe studiejaar van start gaan.

Nieuw opleidingsmodel

In de nieuwe opzet kunnen studenten (in de loop van hun studie) kiezen uit twee verschillende opleidingsoriëntaties:

  1. de oriëntatie ‘Assurance’, die opleidt voor de assurancefunctie in de ruimste zin van het woord, waaronder ook de (wettelijke) controle van jaarrekeningen,
  2. de oriëntatie ‘Accountancy’, met twee varianten:
  • Accountancy-MKB: gericht op accountants die adviserende werkzaamheden verrichten voor het MKB;
  • Accountancy-Finance: gericht op accountants die in een financiële functie werken.

Elke opleiding tot AA of RA bevat gemeenschappelijke eindtermen die voor elke toekomstige accountant relevant zijn. Deze worden aangevuld met een aantal meer specifiek op de toekomstige beroepspraktijk gerichte eindtermen voor de oriëntaties.

Hoewel de oriëntatie Accountancy niet specifiek op de jaarrekeningcontrole is gericht, zal ook in deze opleiding aandacht worden besteed aan assurance. Elke accountantsopleiding bevat in de toekomst dus ook eindtermen voor dit kernvakgebied.

In de Accountancy oriëntatie echter in mindere mate, en meer specifiek gericht op andere assurance-opdrachten, zoals beoordelingsopdrachten en bijvoorbeeld inleenverklaringen en subsidieverklaringen. Dit sluit goed aan op de adviserende rol van de MKB-accountant. De overige assurance-opdrachten hebben betrekking op een beperkte kring van gebruikers, kennen een beperkte complexiteit en de gegevens van het te toetsen object mogen niet ontleend zijn aan de gecontroleerde jaarrekening.

Accountantsopleidingen kunnen drie “afstudeerrichtingen” krijgen. Een hiermee samenhangende, belangrijke wijziging betreft de certificerende bevoegdheid van accountants die afstuderen in het nieuwe model. Alleen afgestudeerden van de oriëntatie Assurance zullen na inschrijving bij de NBA nog bevoegd zijn om alle soorten assurance-opdrachten te verrichten.

Het mogen uitvoeren van wettelijke controles van jaarrekeningen vereist voor studenten die afstuderen in het nieuwe model een aantekening van de gevolgde opleiding in het accountantsregister. De bevoegdheid tot certificeren blijkt hierbij dus niet uit de titel, maar uit de inschrijving in het register.

De drie afstudeerrichtingen zijn in beginsel mogelijk voor zowel de AA- als de RA-opleiding, waarbij voor de assurance-opleiding een mastereis zal gelden. De AA-opleiding kan bij hogescholen worden gevolgd, de RA opleiding bij de universiteiten. Op dit moment is echter nog onbekend of en zo ja welke hogescholen en universiteiten welke varianten zullen gaan aanbieden.

Inhoudelijke vernieuwing

Naast de wijziging in het opleidingsmodel leiden de nieuwe eindtermen ook tot inhoudelijke veranderingen en onderwijsvernieuwing. We gaan hier nu niet uitgebreid op in, maar noemen in het bijzonder de extra  aandacht voor: gedragsaspecten, de maatschappelijke relevantie en rol van de accountant en de ontwikkelingen op het gebied van IT. Voor meer informatie verwijzen we naar het rapport met de nieuwe eindtermen dat is gepubliceerd op de website van CEA.

Implementatie en overgangsregeling

De Raad voor de Praktijkopleidingen gaat de praktijkopleidingen aanpassen aan het nieuwe opleidingsmodel, met de nieuwe eindtermen. We houden hierbij onder meer rekening met het invoeren van de nieuwe eindtermen in de theoretische opleidingen maar willen in ieder geval de opleiding met de oriëntatie accountancy-MKB (variant) al in het komende najaar gaan aanbieden.

De Raad streeft hierbij ook naar een uniforme indeling van de nieuwe praktijkopleidingen (in de drie mogelijke varianten) en de in het kader van beoordeling en toetsing te stellen eisen.

Zoals hierboven al opgemerkt heeft de CEA een overgangsregeling vastgesteld voor de huidige trainees. Deze overgangsregeling is een kaderregeling die door de Raad nader zal worden uitgewerkt.

De regeling biedt ook de mogelijkheid over te stappen naar een opleiding met de nieuwe eindtermen. Beknopt samengevat is de overgangsregeling voor de praktijkopleidingen:

  • huidige trainees (en trainees die nog in de huidige praktijkopleidingen beginnen) kunnen hun opleiding op basis van de “oude” eindtermen afronden tot 1 september 2021;
  • huidige trainees kunnen tot 1 september 2017 zonder verplichting van aanvullende deficiënties ( m.b.t. tot de theoretische eindtermen) overstappen naar de nieuwe praktijkopleiding. Uiteraard is dit afhankelijk van het moment waarop de nieuwe praktijkopleidingen worden aangeboden. Een eenmaal gemaakte keuze voor overstappen is definitief. Het is dus niet mogelijk weer “terug te gaan” naar de “oude” eindtermen.
  • trainees die na 1 september 2017 (alsnog) willen overstappen zullen (bij afstuderen)moeten voldoen aan alle eisen van de nieuwe eindtermen.

Hoe verder?

De Raad voor de Praktijkopleidingen zal het invoeren van de nieuwe eindtermen en het nieuwe model voor de praktijkopleidingen en de overgangsregeling de komende maanden verder uitwerken. Er wordt hierbij voorrang gegeven aan de nieuwe MKB-variant zodat AA-trainees desgewenst overstappen naar deze opleiding.

Daarnaast worden dit jaar twee pilots georganiseerd, bij de universiteiten van Tilburg en Nyenrode, waarbij een praktijkcasus of een referaat de afstudeerscriptie kan vervangen.

Nieuwe ontwikkelingen over de eindtermen worden gedeeld op facebook.