De theoretische opleiding is verdeeld over drie fasen:
- een bacheloropleiding;
- een masteropleiding;
- een postmasteropleiding.
De eerste fase van de opleiding kan een een hbo- of een universitaire bacheloropleiding in accountancy (of een aan accountancy verwante opleiding) zijn. De universitaire bachelor geeft direct toegang tot het universitaire masterprogramma. Na een hbo-bachelor volgt eerst een schakelprogramma voor de masteropleiding. Een algemene eis voor de RA-opleiding is dat een universitaire mastergraad moet zijn behaald. Na de master volgt dan nog de (parttime) postmasteropleiding. De postmasterfase duurt ca. 1 tot 2,5 jaar. Dit is afhankelijk van de doorlopen vooropleiding. De op accountancy gerichte masteropleidingen geven de beste aansluiting op de postmaster.
De theoretische opleiding wordt verzorgd door zeven universiteiten in Nederland en door de Universiteit van de Nederlandse Antillen op Curaçao. De hbo-bacheloropleiding in Accountancy wordt verzorgd door 15 hogescholen.
Meer informatie over de universitaire opleidingen en de instroommogelijkheden kan worden opgevraagd bij onderstaande universiteiten:
De Nyenrode Business Universiteit is de enige universiteit die de gehele theoretische opleiding volledig in deeltijd aanbiedt. Bij de overige universiteiten worden de bachelor en de masterprogramma's in voltijd en soms ook in deeltijd aangeboden. De postmasteropleiding wordt alleen in deeltijd aangeboden.
Rol NBA bij opleidingen geregeld in de Wet op de Registeraccountants (WRA)
De opleiding tot registeraccountant is geregeld in de Wet op de Registeraccountants (WRA) en omvat een:
- (universitaire) theoretische opleiding
- praktijkopleiding (praktijkstage)
Afronding van zowel de theoretische opleiding als de praktijkstage geeft het recht op inschrijving in het Accountantsregister en daarmee het voeren van de RA-titel.
De NBA:
- verzorgt de praktijkstage en het praktijkexamen als bedoeld in artikel 67 WRA;
- stelt van een beroepsprofiel vast. Het beroepsprofiel beschrijft op hoofdlijnen de mogelijke functies en werkzaamheden die registeraccountants kunnen uitoefenen en dient als referentiekader voor de accountantsopleidingen en de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA);
- neemt het examen Nederlands recht en het examen gedrags- en beroepsregels af als bedoeld in artikel 78 WRA voor deskundigen met een buitenlands getuigschrift.
Zowel voor de theoretische opleiding als de praktijkopleiding (overgangsperiode) zijn eindtermen vastgesteld door de CEA (Commissie Eindtermen Accountantsopleiding).