De beroepsprofielen van de AA en van de RA geven een beknopte beschrijving van de beroepsinhoud en het werkveld van de AA en de RA. De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) houdt bij het vaststellen van de eindtermen voor de opleidingen tot AA en RA rekening met deze beroepsprofielen. De profielen geven ook een indicatie van het vereiste opleidingsniveau, de benodigde kennis, vaardigheden en beroepshouding voor de uitoefening van het accountantsberoep. Tevens biedt het onderwijsinstellingen een kader om het opleidingsprofiel en het curriculum vast te stellen. De beroepsprofielen worden als Verordening vastgesteld door de ledenvergadering van de NBA en worden periodiek geëvalueerd en geactualiseerd. Het is niet de opzet om in de beroepsprofielen alle facetten, variaties en ontwikkelingen van het beroep uitgebreid te beschrijven. Het doel is een robuuste, kernachtige beschrijving van het beroep te bieden.
Accountants, zowel AA's als de RA's kunnen meerdere en onderling verschillende functies uitoefenen. Binnen de NBA wordt uitgegaan van vier ledengroepen waarin deze functies tot uitdrukking kunnen komen:
- De openbaar accountant
- De interne accountant
- De overheidsaccountant
- De accountant in business
Ook in de beroepsprofielen wordt dit onderscheid gemaakt.
Profiel van de AA
Het beroepsprofiel bevat een algemene beschrijving van de beroepsinhoud van de AA.
De AA die werkzaam is als openbaar accountant verricht werkzaamheden op het gebied van de jaarrekeningcontrole en adviseert de AA de ondernemer in bedrijfseconomische, fiscale en juridische zaken. Ook kan de AA ondersteuning bieden bij automatiseringsvraagstukken.
De AA werkt voornamelijk voor organisaties in het midden- en kleinbedrijf (MKB), in de land- en tuinbouw, voor beoefenaren van het vrije beroep en voor verenigingen en stichtingen.
De meeste AA's zijn werkzaam als openbaar accountant. Het beroepsprofiel geeft hiervan een nadere typering in vier zogenoemde "kritische beroepssituaties". De voor de in het openbare beroep werkzame AA kenmerkende beroepssituaties hebben betrekking op controle werkzaamheden (assuranceverschaffing), op het opstellen en samenstellen van jaarrekeningen op administratieve en fiscale dienstverlening en op adviesopdrachten.
Profiel van de RA
Ook in het beroepsprofiel van de RA staat de functie van de openbaar accountant centraal maar wordt tevens aandacht gegeven aan de belangrijkste werkzaamheden van de interne accountant, de overheidsaccountant en de accountant in business. Ongeveer 50% van de registeraccountants is werkzaam als accountant in business, bijvoorbeeld in een financiële functie in het bedrijfsleven.
De registeraccountant die werkzaam is als openbaar accountant, overheidsaccountant of intern accountant heeft als kerntaak het verschaffen van aanvullende zekerheid (assurance) over (financiële) informatie, processen en systemen. De kern van de beroepsinhoud komt expliciet tot uitdrukking in deze kerntaak en in de controlerende functie. In de omschrijving van het beroepsprofiel ligt daarom het accent hierop.