In de tweede helft van 2011 heeft de Programmacommissie Professional Scepsis van de NBA een enquête gehouden onder leden over de professioneel-kritische instelling van de controlerend accountant. Hieruit blijkt dat relatief veel deelnemers aan de enquête geen goed en eenduidig beeld hebben van het begrip professionele scepsis. Dit maakt het lastig om uit de antwoorden van de enquête een voldoende onderbouwd totaalbeeld te ontlenen aan bepaalde aspecten van professionele scepsis.
Een professioneel-kritische houding heeft verschillende kenmerken. Eén daarvan is eigenwaarde. Het beschikken over voldoende eigenwaarde is noodzakelijk om met voldoende zelfvertrouwen de “rug recht te kunnen houden” in situaties waarin dat noodzakelijk is. Daarom is het opmerkelijk dat de deelnemers aan de enquête aan eigenwaarde ten opzichte van de andere eigenschappen de laagste betekenis toekennen.
Van de gedragingen die horen bij een professioneel-kritische houding beschouwen de ondervraagden het “In verhoogde mate genereren van alternatieve verklaringen voor beweringen van de cliënt” als minst belangrijk. Dat roept de vraag op hoe dit zich verhoudt met de scherpte waarmee de accountant alert moet zijn op frauderisico’s.
Daarom heeft de programmacommissie besloten om professionele scepsis meer aandacht te geven in trainingen en externe communicatie.
In de komende maanden zal de programmacommissie de belangrijkste deel-bevindingen uit de enquête op de website van de NBA plaatsen. Via cartoons op Accountant.nl wordt discussie over het thema gestimuleerd.
Opdracht programmacommissie
Naast het bovenstaande zal de programmacommissie de resultaten van de enquête gebruiken bij de uitvoering van haar opdracht van het NBA-bestuur. Deze opdracht bestaat uit de volgende onderdelen:
- Vaststelling van de reikwijdte en de inkadering van een programma gericht op gedragsverandering van de accountant met een focus op de kritische beroepshouding / professionele scepsis.
- Vaststelling van producten en services die passen bij de uitrol van dit programma.
- Monitoren van de voortgang, kwaliteit en evaluatie van de resultaten.
Het doel van voornoemde opdracht is te komen tot de uitrol van een gedragen beroepsbreed programma, gericht op gedragsverandering van de accountant met een focus op de kritische beroepshouding / professionele scepsis.
Het beoogde resultaat is bewustwording bij de leden van de NBA dat professionele scepsis een voorwaarde is voor een goede beroepsuitoefening, die meer dan ooit door het maatschappelijk verkeer wordt gevraagd en verwacht.
Meer informatie over de activiteiten van de Programmacommissie Professional Scepsis is verkrijgbaar via Anne-Marike van Arkel, projectleider en algemeen directeur NBA.
> Bekijk de cartoon over professionele scepsis op Accountant.nl